Baca Montajı

Montaj taleplerinin büyük kısmı beş grupta toplanır:

• Kazan bacası: apartman, otel, hastane ve fabrika kazan dairelerinde sıcak su ya da buhar kazanının atık gaz hattı.
• Kombi bataryası: çok katlı binalarda birden fazla kombinin atık gazını tek dikey hatta toplayan ortak baca.
• Şömine ve soba bacası: katı yakıtın yüksek sıcaklığına ve katranına dayanması gereken konut bacası.
• Restoran mutfağı egzoz bacası: davlumbazdan gelen yağlı buharı fanla çatıya taşıyan hat.
• Fabrika proses bacası: fırın, kurutma, buhar ve ısıl işlem hatlarından çıkan gazın bacası.

Her grubun kendine özgü bir riski var: kazanda yoğuşma, şöminede katran ve yüksek sıcaklık, mutfakta yağ, proseste ise yüksek debi ve aşındırıcı bileşenler. Montaj planını bu riske göre kuruyoruz.

Kombi bataryası ve şömine bacası ayrıca dikkat ister. Ortak kombi bacasında her kattaki bağlantı hattı daraltmamalı ve hat, en zayıf çeken kattaki cihaza bile yetmelidir; bu yüzden çap en üst ve en alt kattaki kombilere göre kontrol edilir. Şömine ve sobada ise baca gazı çok yüksek sıcaklığa çıkabilir ve katran birikir. Bu bacalarda ek yerleri sıkı, hat çift cidarlı tercih edilir; yanıcı tavan ve çatı geçişlerinde yalıtımlı geçiş parçası kullanılır.

İkisi de östenitik paslanmaz çeliktir. Fark, 316L’nin alaşımındaki molibden ve düşük karbon oranından gelir. Molibden, klorür ve asidik ortamda oluşan çukurcuk korozyonuna karşı direnci artırır; düşük karbon ise kaynak bölgelerinde tane sınırı korozyonu riskini azaltır.

Sahada seçim şöyle yapılır: kuru ve yüksek sıcaklıkta çalışan, yoğuşma beklenmeyen hatlarda 304 çoğu zaman yeterlidir. Yoğuşmalı kazanlarda, fuel-oil gibi kükürt içeren yakıtlarda ve deniz kenarındaki tuzlu havaya açık çatı çıkışlarında 316L’yi öneriyoruz. İzmir’in kıyı ilçelerinde ve Ege’nin sahil kasabalarında bacanın dış yüzeyi de tuzlu havayla karşılaştığı için bu fark yıllar içinde belirginleşir.

Malzeme kadar sac kalınlığı ve birleşim şekli de önemlidir. Geçmeli modüllerde contalı birleşim, yoğuşma suyunun dışarı sızmasını engeller; kaynaklı imalatta ise dikişin paslanmaza uygun dolgu teliyle çekilmesi gerekir. Sac kalınlığını hattın boyuna, çapına ve gazın sıcaklığına göre keşifte belirliyoruz.

Çift cidarlı baca, iç içe iki paslanmaz boru ve aralarındaki taşyünü yalıtımdan oluşur. İç cidar gazla temas eder; dış cidar yalıtımı ve hattı dış etkilere karşı korur.

Bacanın dış cephede, ısıtılmayan bir şaftta ya da çatı arasında uzun yol aldığı her durumda çift cidar öneriyoruz. Tek cidarlı bacada gaz hızla soğur; soğuyan gaz yavaş yükselir ve çekiş zayıflar. Sıcaklık çiğ noktasının altına inerse iç yüzeyde yoğuşma başlar ve bu su ek yerlerinden sızarak cepheyi lekeler. Yalıtım ayrıca dış yüzeyin daha az ısınmasını sağlar; ahşap çatı elemanlarına ve yanıcı yüzeylere yakın geçişlerde güvenli mesafeyi korumak kolaylaşır.

Kazan dairesi içindeki kısa ve sıcak bir bağlantı ise çoğu zaman tek cidarla çözülür. Hangi bölümün tek, hangisinin çift cidarlı olacağını güzergâh boyunca tek tek belirliyoruz.

Çekiş, sıcak gazın soğuk dış havadan hafif olmasından doğar. Baca ne kadar uzun ve gaz ne kadar sıcaksa çekiş o kadar güçlüdür; dirsekler, yatay bağlantılar ve dar kesit ise bu çekişi tüketir. Hesapta şu bilgileri kullanıyoruz:

• Cihazın gücü ve yakıt tipi: atılacak gaz miktarını belirler.
• Baca gazı sıcaklığı: yoğuşmalı kazanda düşük, şöminede ve proses fırınında yüksektir.
• Toplam yükseklik ve yatay bağlantı boyu: uzun yatay hat çekişi zayıflatır.
• Dirsek ve T parça sayısı: her biri ek direnç demektir.
• Çatı üstündeki konum: mahyaya ve çevre yapılara göre çıkış yüksekliği.

Cihaz üreticisinin verdiği baca çıkış ölçüsünü alt sınır kabul ediyoruz. Bacayı cihaz ağzından dar yapmak, geri tepmenin en kısa yoludur. Gerekenden çok geniş bir baca ise gazı soğutup yoğuşmayı artırır; “büyük olsun, zararı olmaz” yaklaşımı da bu yüzden yanlıştır.

Doğalgaz yandığında su buharı oluşur. Yoğuşmalı kazanlarda bu buhar bilinçli olarak yoğuşturulur ve baca gazı düşük sıcaklıkta çıkar; bacanın içi sürekli ıslak çalışır. Bu su hafif asidiktir. Drenajı olmayan bacada su dipte birikir, kazana geri akar ya da ek yerlerinden sızar.

Bu yüzden her dikey hattın dibine yoğuşma tavası ve tahliye bağlantısı koyuyoruz. Tahliye, binanın atık su hattına sifonla bağlanır; sifon, gazın atık su hattına kaçmasını engeller. Yoğuşmalı cihazlarda yatay bağlantının kazana doğru hafif eğimle kurulması da gerekir. Eski tuğla bacaya yoğuşmalı kazan bağlanacaksa içine paslanmaz astar geçirmek çoğu zaman şarttır; aksi halde tuğla suyu emer ve sıvalar dökülür.

Bacanın ağırlığı tabandaki taşıyıcı konsola biner; duvar kelepçeleri hattı dik tutar ve rüzgâr yükünü duvara aktarır. Kelepçe aralığı bacanın çapına, boyuna ve rüzgâra ne kadar açık olduğuna göre seçilir. Çatının üstünde serbest kalan bölüm uzunsa gergi telleriyle sabitlenir.

Çatı geçişi, suyun en çok sızdığı yerdir. Kiremit çatıda esnek yakalı geçiş parçası, trapez sacda sacın dalgasına uyan flanş kullanıyoruz. Beton terasta geçiş bir manşonla yapılır ve su yalıtımı manşonun üstüne kadar çıkarılır. Bacanın tepesine yağmur şapkası ya da konik çıkış takılır; şapkanın çıkışı daraltmaması gerekir.

Montajın her aşamasında temizlik kapaklarının yerini de belirliyoruz. Dipteki kapak, dirsek çevresindeki muayene ağzı ve çatıdaki erişim, bacanın yıllar sonra sökülmeden temizlenebilmesini sağlar. Temizlik tarafını baca temizliği sayfasında anlatıyoruz.

• Cihaz ağzından daha dar çaplı baca bağlamak.
• Yoğuşmalı kazanı drenajsız, astarsız eski tuğla bacaya bağlamak.
• Dış cephede tek cidarlı baca kullanmak; kışın çekişin düşmesi ve cephede kondens lekesi.
• Çatı çıkışını mahyanın altında ya da yan binanın rüzgâr gölgesinde bırakmak.
• Restoran egzozunu temizlik kapaksız, yağın toplanacağı uzun yatay hatlarla kurmak.
• Kazan bacasına banyo ya da mutfak havalandırmasını bağlamak.
• Taşıyıcısız, yalnızca kelepçeyle asılmış uzun hat.

Bu hataların çoğu montajdan aylar sonra ortaya çıkar. Keşifteki ölçüm ve çizim, sonradan söküp yeniden kurma masrafının önüne geçmek içindir.

Restoran mutfağında egzoz bacası yağlı buhar taşıdığı için hattı mümkün olduğunca dikey kuruyoruz; yatay bölümlerde yağın toplanmaması için eğim ve temizlik kapağı bırakıyoruz. Davlumbaz, fan ve baca birlikte planlanır. Ayrıntılar endüstriyel mutfak havalandırması sayfasında.

Otel ve hastane kazan dairelerinde genellikle birden fazla kazan ve bir jeneratör bulunur. Her cihazın ayrı bacası mı olacağı, ortak bir toplayıcıya mı bağlanacağı keşifte belirlenir. Hastanede montajı hasta alanlarından uzak saatlerde, gürültü ve tozu sınırlayarak planlıyoruz. Jeneratör ve kazan atık gaz hatları için gaz tahliye ve egzoz hatları sayfasına bakabilirsiniz.

Fabrika proses bacasında debi yüksektir ve gaz aşındırıcı bileşenler taşıyabilir. Çap, malzeme ve yükseklik hesabının yanında emisyon ölçümleri için ölçüm ağzı ve erişim platformunun yeri de plana eklenir.

Baca montajı çoğu zaman metre fiyatıyla sorulur, fakat toplam maliyeti metreden çok parçalar ve erişim belirler:

• Çap ve toplam hat boyu
• 304 ya da 316L, tek ya da çift cidar seçimi
• Dirsek, T parça, temizlik kapağı, drenaj ve şapka sayısı
• Çatı geçişinin tipi ve su yalıtımı
• İskele, sepetli platform ya da halatla çalışma ihtiyacı
• Eski bacanın sökümü ve atığın taşınması

Fotoğraf ve kabaca ölçüyle ön bilgi verebiliyoruz; kesin teklifi keşif ve güzergâh çiziminden sonra hazırlıyoruz.

Merkezimiz İzmir Konak’ta. Çiğli ve Kemalpaşa organize sanayi bölgelerinde proses ve buhar kazanı bacaları, Torbalı’daki gıda ve ambalaj tesislerinde fırın bacaları, Bornova ve Gaziemir’de ise otel, hastane ve iş merkezi kazan daireleri bu hizmette öne çıkan ihtiyaçlar arasında.

İzmir dışında Manisa OSB’deki fabrikalara, Denizli’deki üretim tesislerine ve otel projelerine, Aydın ve Balıkesir’deki otel ve konut yapılarına, Uşak’ın sanayi kazan dairelerine mobil teknik ekiple gidiyoruz. Keşif ve uygulama tarihi bölgeye göre planlanır. İl bazlı bilgiler için hizmet bölgeleri sayfasına bakabilirsiniz.