Tank izolasyonu: proses ve depolama tanklarında gövde, tavan ve taban
Tank izolasyonu, ısıtılan ya da soğutulan bir ürünü saklayan her tesiste enerji giderine doğrudan yansıyan bir iştir. Proses tankında ürünün belirli bir sıcaklıkta kalması üretimin kendisi için gerekir; depolama tankında ise ürünün donmaması, koyulaşmaması ya da bozulmaması için. İki durumda da tankın geniş yüzeyi, aynı hacmi taşıyan bir boru hattına göre çok daha fazla ısı alışverişi yapar. Bu rehberde tank yalıtımının nasıl planlandığını, açık havadaki tankların neden ayrı özen istediğini ve fiyatın nelere göre oluştuğunu anlatıyoruz.
Tank kaplaması çoğu zaman tek başına gelmez. Tanka bağlanan boru hatları, gövdedeki pas ve tavana çıkmak için gereken iskele aynı işin parçasıdır. Bu yüzden keşifte tankı, ona bağlı hatları ve gövdenin boya durumunu birlikte değerlendiriyoruz.
Proses tankı ile depolama tankının yalıtımı neden farklıdır?
Proses tankında ürün sürekli dolup boşalır, karıştırılır ve çoğu zaman bir ceket ya da serpantinle ısıtılıp soğutulur. Tankın üstünde motor, karıştırıcı, sensör ve çok sayıda nozul bulunur; yalıtım bu çıkıntıların hepsinin çevresinden dolaşmak ve bakım için kolay açılabilmek zorundadır. Depolama tankı ise daha büyük, daha sade ve çoğunlukla açık havadadır. Burada belirleyici olan yalıtımın kalınlığı ve kaplamanın hava koşullarına uzun süre dayanmasıdır.
Kısacası proses tankında erişim ve detay, depolama tankında hava ve zaman öne çıkar. Teklifi de bu farka göre hazırlıyoruz: proses tankında sökülebilir parça sayısı, depolama tankında kaplama ve taşıyıcı sistem maliyetin büyük kısmını oluşturur.
Soğuk tanklar ayrı bir başlıktır. Süt, içecek ya da soğutulmuş proses suyu tutan tanklarda yalıtımın görevi ısıyı dışarıda tutmak ve yüzeyde yoğuşmayı önlemektir. Burada buhar bariyerinin sürekliliği, sıcak tanklardaki kaplama detaylarından da önemlidir; bariyerdeki tek açık nokta yalıtımın içinde su birikmesine yol açar.
Tankın hangi bölümleri yalıtılır: gövde, tavan, taban?
Gövde en geniş yüzeydir ve yalıtımın büyük kısmı buraya uygulanır. Tavan güneşi en çok gören, suyun birikebileceği bölümdür; konik ya da kubbe tavanlarda yalıtım şilte veya segment panellerle yapılır. Taban ise kurulumdan önce, temel ile tank arasına yerleştirilen yük taşıyıcı yalıtımla korunur. Kurulu bir tankın tabanına sonradan erişmek çoğu zaman mümkün değildir; bu durumda alt bileziği ve temel kenarını suyu dışarıda tutacak şekilde detaylandırıyoruz. Ayaklı ve yükseltilmiş tanklarda taban da doğrudan yalıtılabilir.
Tavan yalıtımında üzerinde yürünmesi gereken bölgeler ayrıca düşünülmelidir. Seviye ölçer, havalandırma ağzı ve manhol gibi bakım noktalarına giden yol üzerinde yalıtım ezilir ve kaplama göçer. Bu güzergâhlarda daha sert bir yalıtım ya da kaplamanın üstüne basılabilir bir yürüme yolu öneriyoruz. Tavanla gövdenin birleştiği köşe ise suyun en kolay sızdığı yer olduğu için ayrı bir parçayla kapatılır.
Tank yalıtımında hangi malzemeler kullanılır?
- Taş yünü şilte ve panel: Isıtılan ürün tutan tanklarda gövde ve tavan için en yaygın seçenek. Telli şilte büyük çaplı gövdeye kolayca sarılır.
- Kapalı gözenekli yalıtım: Soğutulmuş ürün tutan tanklarda, buhar bariyeriyle birlikte. Yoğuşmanın önüne geçmek için ek yerleri tamamen kapatılır.
- Destek halkaları ve pimler: Yalıtımın ağırlığını gövdeye aktaran, kaplamanın sarkmasını önleyen taşıyıcı elemanlar.
- Alüminyum ya da galvaniz sac: Yalıtımı yağmura, güneşe ve darbeye karşı koruyan dış kaplama. Büyük tanklarda trapez ya da oluklu profil sac da kullanılabilir.
Kalınlığı ürünün saklandığı sıcaklık, tankın açık havada olup olmadığı ve ısıtıcının kapasitesi birlikte belirler. Isıtıcısı sınırda çalışan bir tankta yalıtım kalınlığını artırmak, ısıtıcıyı büyütmekten çoğu zaman daha ucuzdur. Soğuk tanklarda ise kalınlık yoğuşmayı önleyecek düzeyin altına düşmemelidir.
Açık havadaki tank yağmur ve güneşe karşı nasıl korunur?
Açık havadaki tankta yalıtımın en büyük düşmanı sudur. Kaplama ne kadar sağlam olursa olsun, su bir kez içeri girdiğinde dışarı çıkacak yer bulamaz. Bu yüzden tavanda suyun birikmeyeceği eğimi koruyor, tavan ile gövde birleşimini yağmurluk görevi gören bir taşma parçasıyla kapatıyoruz. Gövde sacını yatay bindirmelerde üstteki parça alttakinin dışına binecek şekilde diziyoruz. Alt bilezikte de suyu yalıtımdan uzaklaştıran bir damlalık bırakıyoruz.
Güneş ışığı sacın gün içinde genleşip daralmasına yol açar. Vida ve perçin aralıklarını buna göre belirliyor, uzun gövdelerde sacın hareket edebileceği kayar bağlantılar kullanıyoruz. Bu ayrıntılar ilk yıl görünmez; birkaç kış sonra kaplamanın yerinde durup durmadığını belirler.
Rüzgâr da hesaba katılmalıdır. Açık sahadaki yüksek tanklarda kaplama sacı rüzgârın emme etkisiyle zorlanır; bu yüzden tavan kenarında ve gövdenin üst bileziğinde bağlantı aralıklarını sıklaştırıyoruz. Ege kıyısındaki tesislerde kış fırtınalarından sonra tavan kenarlarına bakmak, küçük bir açılmayı büyümeden yakalamayı sağlar.
Yalıtım altında korozyon nasıl önlenir?
Yalıtım altı korozyon, tank ve boru işlerinde en pahalı sürprizdir; çünkü kaplama sağlam görünürken gövde içten incelir. Önlemin ilk adımı yalıtımdan önce gövdeyi temizlemek ve koruyucu astarla kaplamaktır. Pas görülen tanklarda bu adımı kumlama ve endüstriyel boyama kapsamında yapıyoruz. İkinci adım suyu dışarıda tutan kaplama detaylarıdır. Üçüncüsü de düzenli kontroldür: nozul çevreleri ve alt bilezik, suyun en kolay girdiği yerlerdir.
Sık ısınıp soğuyan ya da ılık çalışan tanklar yalıtım altı korozyona daha yatkındır; yüzeyde yoğuşan nem buharlaşıp yeniden yoğuşarak çeliği sürekli ıslak tutar. Bu tanklarda yüzey hazırlığını ve astarı daha özenli seçiyor, kontrol pencerelerini sonradan kolayca açılacak şekilde bırakıyoruz.
Tank izolasyonu hangi adımlarla yapılır?
- Keşif: tank ölçüsü, içerik, çalışma sıcaklığı, konum ve çıkıntıların kaydı
- Gövde kontrolü: mevcut kaplamada pencere açılıp yüzey ve yalıtım durumuna bakılması
- Gerekirse yüzey hazırlığı: pas sökümü ve astar
- Destek halkası ve pimlerin yerleştirilmesi
- Yalıtımın gövde ve tavana sabitlenmesi
- Sac kaplama, nozul ve manhol kapaklarının ayrı parçalarla kapatılması
- Dikiş, eğim ve damlalık kontrolü; talep edilirse fotoğraflı kayıt
Çalışan bir tankta işi sıralarken üretimin akışını bozmamaya dikkat ediyoruz. Nozul ve vana çevreleri, işletmenin bakım ekibiyle birlikte belirlenen saatlerde kapatılır. Tavanda çalışılacak günler hava durumuna göre seçilir; açılmış bir tavanın yağmura yakalanması, yeni yalıtımı daha kaplanmadan ıslatır.
Tank yalıtımında sık görülen hatalar nelerdir?
- Yalıtımı taşıyıcı olmadan doğrudan sac kaplamaya yüklemek; sac zamanla sarkar ve açılır
- Tavanda su biriktiren düz ya da çukur kaplama yapmak
- Nozul ve manhol çevrelerini silikonla geçiştirmek
- Alt bilezikte yalıtımı zemine kadar indirip suyu emdirmek
- Soğuk tankta buhar bariyerini nozul çıkışlarında kesmek
- Paslı gövdenin üstünü temizlemeden kapatmak
Bu hataların ortak noktası, ilk aylarda hiçbir belirti vermemeleridir. Sorun ancak kaplama sarktığında, pas lekesi alt bilezikten dışarı vurduğunda ya da ürün sıcaklığı tutmamaya başladığında anlaşılır. O noktada yalıtımın büyük bölümü çoğu zaman çoktan ıslanmıştır.
Tank yalıtımı ne zaman yenilenmeli?
Kaplamada açılmış dikişler, tavanda su birikintisi, alt bilezikten sızan pas lekesi ya da ısıtıcının eskisine göre çok daha uzun çalışması yenilemenin işaretleridir. Açık havadaki tankları yılda bir kez, tercihen kış öncesinde kontrol etmeyi öneriyoruz. Kontrolde birkaç noktada küçük pencere açıp yalıtımın kuru olup olmadığına bakmak, dışarıdan yapılan gözlemden çok daha fazlasını söyler. Islanmış yalıtım kurusa bile eski değerine dönmez; o bölümün değiştirilmesi gerekir.
Yenileme kararında bütün tankı baştan kaplamak her zaman gerekli olmaz. Açılan pencerelerde yalıtım kuru ve gövde sağlam çıkarsa yalnızca hasarlı bölümleri yenilemek yeterli olabilir. Islaklık geniş bir alana yayılmışsa ya da gövdede pas görülüyorsa, bölgesel onarım sorunu bir sonraki kışa ertelemekten öteye geçmez.
Tank izolasyonu fiyatını ne belirler?
- Tank sayısı, çapı ve yüksekliği; teklif yüzey alanı üzerinden hazırlanır
- Gövde, tavan ve taban için ayrı yalıtım gereği
- Ürün sıcaklığına göre malzeme türü ve kalınlık
- Nozul, manhol, merdiven ve platform bağlantılarının sayısı
- Kumlama, astar ve boya gerekip gerekmediği
- İskele ya da platform ihtiyacı ve tankın çalışır durumda olması
Tanka bağlanan hatlar da yenilenecekse boru izolasyonu aynı teklife eklenir. Yüksek tanklarda iskele kurulumu da işin parçası olarak planlanır.
İzmir ve Ege’de tank izolasyonu için hangi bölgelere geliyoruz?
İzmir’de Torbalı ve Menderes çevresindeki gıda ve içecek tesisleri, Tire ve Ödemiş’te süt ürünleri işleyen işletmelerin proses tankları, Bergama’daki tarım ürünü işleme tesisleri tank izolasyonu için sık gittiğimiz yerlerdendir. Merkezimiz Konak’ta; bu ilçelere mobil teknik ekiple sahaya geliyoruz.
Aydın ve Muğla’nın zeytinyağı tesislerindeki depolama tankları, Balıkesir çevresindeki süt ve yem tesisleri, Manisa ve Denizli’deki gıda ve kimya fabrikaları için keşif ve uygulama planlanır. Fabrika ortamındaki diğer işlerimiz için sektörler sayfasına bakabilir, keşif talebinizi iletişim sayfasından iletebilirsiniz.
